Η τρίτη ηλικία συνοδεύεται από σημαντικές βιολογικές, φυσιολογικές και ψυχοκοινωνικές αλλαγές που επηρεάζουν άμεσα τις διατροφικές ανάγκες και τη θρεπτική κατάσταση των ηλικιωμένων. Η σωστή και εξατομικευμένη διατροφή αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τη διατήρηση της λειτουργικότητας, την πρόληψη χρόνιων νοσημάτων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Στη Τρίτη Ηλικία παρατηρούνται αλλαγές που έχουν επιπτώσεις στη θρέψη. Πιο συγκεκριμένα:

Α. Μείωση βασικού μεταβολισμού. Η απώλεια μυϊκής μάζας (σαρκοπενία) μειώνει τις ενεργειακές ανάγκες,

Β. Μειωμένη γαστρεντερική λειτουργία

1. Μειωμένη παραγωγή γαστρικού οξέος με αποτέλεσμα τη  δυσκολία στην απορρόφηση βιταμίνης Β12, σιδήρου, ασβεστίου.
2. Συσχετιζόμενη δυσκοιλιότητα λόγω μειωμένων ινών, υγρών και κινητικότητας.

Γ. Αλλαγές στην όρεξη και τη γεύση

Η μειωμένη λειτουργία της γεύσης και της οσμής, μειώνουν το ενδιαφέρον για τροφή, αυξάνοντας τον κίνδυνο υποσιτισμού.

Δ.  Χρόνια νοσήματα και φαρμακευτική αγωγή

Η λήψη πολλών φαρμάκων  μπορεί να επηρεάσει το μεταβολισμό και την όρεξη, ενώ νοσήματα όπως ο διαβήτης, η υπέρταση και η οστεοπόρωση απαιτούν ειδικές διατροφικές προσαρμογές.

Για όλους τους παραπάνω λόγους είναι σημαντικό για τη σύνταξη του διαιτολογίου ενός ηλικιωμένου να ληφθούν υπόψιν τα εξής:

1. Πρωτεΐνες

Αυξημένη ανάγκη για 1.0–1.2 g/kg σωματικού βάρους ημερησίως για πρόληψη σαρκοπενίας. Κύριες πηγές είναι το άπαχο κρέας, ψάρι, τα γαλακτοκομικά, τα όσπρια και τα αυγά.

2. Ασβέστιο & Βιταμίνη D

Κρίσιμα για την πρόληψη της οστεοπόρωσης και των καταγμάτων. Η βιταμίνη D συχνά χρειάζεται συμπλήρωση λόγω μειωμένης δερματικής σύνθεσης.

3. Βιταμίνη Β12

Η μειωμένη απορρόφηση λόγω μειωμένης παραγωγής γαστρικού οξέος καθιστά απαραίτητο τον έλεγχο και συχνά τη λήψη συμπληρώματος.

4. Φυτικές ίνες

Για τη ρύθμιση της κινητικότητας του εντέρου, της χοληστερόλης και του σακχάρου. Τρόφιμα πλούσια σε φυτικές ίνες είναι τα λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης.

5. Επαρκής ενυδάτωση

Οι ηλικιωμένοι συχνά δεν αισθάνονται έντονα το αίσθημα δίψας. Ωστόσο θα πρέπει να προσλαμβάνουν τουλάχιστον 1.5 με 2 λίτρα νερό ημερησίως

6. Υγιεινά λιπαρά

Έμφαση σε μονοακόρεστα και Ω-3 λιπαρά, που συμβάλλουν στη μείωση φλεγμονών και στη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας.

          Συμπερασματικά η διατροφή στην τρίτη ηλικία αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα υγείας, λειτουργικότητας και ευεξίας. Η κατανάλωση ποιοτικών τροφών, η επαρκής πρόσληψη πρωτεΐνης, ασβεστίου και βιταμίνης D, καθώς και η υιοθέτηση προτύπων όπως η Μεσογειακή διατροφή συμβάλλουν σημαντικά στη διατήρηση ενός υγιούς και αυτόνομου τρόπου ζωής. Παράλληλα, η έγκαιρη αναγνώριση κινδύνων όπως ο υποσιτισμός και η κοινωνική απομόνωση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την προαγωγή της υγείας των ηλικιωμένων.

Επιστημονικά Άρθρα

1. Morley, J. E. (2012). Undernutrition in older adults. Family Practice.
2. Landi, F. et al. (2016). Sarcopenia and frailty: From epidemiology to treatment. Clinical Cases in Mineral and Bone Metabolism.
3. Bauer, J. et al. (2013). Evidence-based recommendations for optimal dietary protein intake in older people. Journal of the American Medical Directors Association (JAMDA).
4. Roberts, S., & Rosenberg, I. (2006). Nutrition and aging: Changes in the regulation of energy metabolism with aging. Physiology Reviews.
5. Welch, A. A. (2014). Nutritional influences on age-related skeletal muscle loss. Proceedings of the Nutrition Society.
6. Shlisky, J. et al. (2017). Nutritional considerations for healthy aging and reduction in age-related chronic disease. Advances in Nutrition.